काठमाडौं । इन्टरनेटको मेरुदण्ड मानिने र विश्वका लाखौं वेबसाइट सञ्चालन गर्ने प्रविधिमा दशकौंदेखि लुकेर बसेका गम्भीर सुरक्षा त्रुटिहरू फेला परेका छन्। कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को प्रयोगमार्फत यी कमजोरीहरू बाहिर आएपछि विश्वभर ठूलो साइबर सुरक्षा सतर्कता उत्पन्न भएको छ।
यी त्रुटिहरू ‘पीएचपी’ नामक प्रोग्रामिङ भाषामा भेटिएका हुन्। सन् २००० को दशकदेखि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा वेबसाइट निर्माणमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुँदै आएको यो भाषामा रहेका कमजोरीहरू यसै साता सार्वजनिक भएपछि सरकार र साइबर सुरक्षा निकायहरू असर नियन्त्रण गर्न सक्रिय भएका छन्। उनीहरूले वेबसाइट सञ्चालकहरूलाई तत्काल आपतकालीन प्याच लगाउन वा आवश्यक परे अस्थायी रूपमा अफलाइन राख्न आग्रह गरेका छन्।
समस्या पत्ता लगाउने साइबर सुरक्षा कम्पनी ‘विज’ ले यसलाई अहिलेसम्म एआईद्वारा पत्ता लगाइएकामध्ये सबैभन्दा गम्भीर सुरक्षा कमजोरीको रूपमा वर्णन गरेको छ। ओपनएआईले पनि यसलाई हालैका वर्षहरूमध्ये सबैभन्दा ठूलो प्रभाव पार्ने सुरक्षा समस्याहरूमध्ये एक भनेको छ।
पीएचपी के हो?
पीएचपी (PHP: Hypertext Preprocessor) एक खुला स्रोत ब्याक-एन्ड प्रोग्रामिङ भाषा हो जुन वेब सर्भरमा चल्छ। सन् १९९० को दशकको सुरुमा गतिशील वेब पेज र एप्लिकेसन बनाउन विकसित गरिएको यो भाषाले आज पनि विकिपिडिया, अनलाइन पसलहरू र वर्डप्रेसलगायत धेरै प्लेटफर्म सञ्चालन गरिरहेको छ। साइबर सुरक्षा फर्म ‘विज’ का अनुसार विश्वका करिब ७० प्रतिशत वेबसाइटहरू पीएचपीद्वारा सञ्चालित छन्।
समस्या के हो?
‘विज’ र ‘क्यालिफ’ नामक साइबर फर्महरूले ‘php2shell’ नाम दिइएका दुई गम्भीर त्रुटिहरू पीएचपी भाषामै अन्तर्निहित रहेको खुलासा गरेका छन्। यी त्रुटिहरू पछिल्लो १० वर्षयता रिलिज भएका पीएचपी संस्करणहरूलाई प्रभावित पार्छन्। सही परिस्थिति मिलेमा ह्याकरहरूले यसको फाइदा उठाएर प्रभावित वेब सर्भरको नियन्त्रण लिन र संवेदनशील डेटा चोर्न सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले चेतावनी दिएका छन्।
गोरीला साइबर सेक्युरिटीका प्रमुख कार्यकारी पल स्पेनले एआईको प्रयोगले यस्ता आक्रमणहरू अझ सजिलो र छिटो हुन सक्ने बताएका छन्। उनको अनुसार यो त्रुटिले करोडौं वेबसाइटलाई असर पार्न सक्छ।
कुन-कुन वेबसाइट प्रभावित?
यो चेतावनीपछि गेमिङ प्लेटफर्मदेखि सरकारी पोर्टल र अनलाइन फोरमसम्म विश्वभरका सेवाहरू अस्तव्यस्त बनेका छन्। विकिमिडियाले सावधानीस्वरूप धेरै प्रणाली बन्द गरेको छ। फिनल्यान्ड सरकार, एडिनबरा काउन्सिल, नेदरल्यान्ड्सको साइबर सुरक्षा एजेन्सी, जेनेभा विश्वविद्यालय र स्कटल्यान्डका धेरै सार्वजनिक संस्थाहरूले पनि आफ्ना वेबसाइट अफलाइन गरेका छन्।
त्रुटि सार्वजनिक भएपछि के भयो?
पीएचपी फाउन्डेसनले बुधबार नै प्याचहरू जारी गरेको छ र सबै प्रयोगकर्तालाई तत्काल सफ्टवेयर अपडेट गर्न आग्रह गरेको छ। अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा एजेन्सीले पीएचपी प्रयोग गर्ने संस्थाहरूलाई तत्काल प्याच गर्न नसकिए प्रणाली अफलाइन गर्न निर्देशन दिएको छ। बेलायत, युरोप, सिंगापुर र अष्ट्रेलियाका साइबर सुरक्षा निकायहरूले पनि यस्तै चेतावनी जारी गरेका छन्। जापानी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीले सार्वजनिक वेबसाइटहरू पीएचपीमा चलेका छन् कि छैनन् जाँच गर्न र तत्काल उपाय अपनाउन आग्रह गरेकी छिन्।
क्लाउडफ्लेयरका प्रमुख म्याथ्यू प्रिन्सका अनुसार त्रुटि सार्वजनिक हुनुअघिको १० घण्टामा हजारौं दुरुपयोग प्रयास देखिएका थिए। सार्वजनिक भएको ४५ मिनेटभित्र यो संख्या दशौं हजार र दुई घण्टाभित्र लाखौं पुगेको थियो।
एआईको भूमिका
क्यालिफ र विजका अनुसन्धानकर्ताहरूले कोड विश्लेषण गर्न उन्नत एआई उपकरण प्रयोग गरेका थिए। विज्ञहरूका अनुसार बगहरू नयाँ थिएनन्, तर एआई प्रविधिमा आएको विकासले गर्दा वर्षौंदेखि लुकेका कमजोरीहरू बाहिर आएका हुन्।
यो समस्या वेबसाइटको ब्याक-एन्डसँग सम्बन्धित भएकाले सामान्य प्रयोगकर्तालाई प्रत्यक्ष असर पर्दैन। तर वर्डप्रेस प्रयोग गर्ने साना व्यवसायिक वेबसाइट मालिकहरूले आफ्नो साइट सुरक्षित छ कि छैन जाँच गर्नुपर्नेछ। पीएचपी प्रयोग गर्ने व्यवस्थापकहरूलाई पछिल्लो संस्करणमा अपडेट गर्न र सम्भव नभए अस्थायी रूपमा अफलाइन राख्न विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन्।
टिप्पणी
अहिलेसम्म कुनै टिप्पणी छैन।